آجر نما

تفاوت آجر برای ساخت و مرمت بنای تاریخی و ساخت بنای جدید

مهترین اصل در ساخت ساختمان ها مصالح ساختمانی می باشد . استفاده از مصالح ساختمانی همچون آجر قدمتی بسیار زیاد را شامل می شود و در کشور ما از گذشته های بسیار دور از آجر استفاده می شد . در زمان های بسیار قدیم مردم برای ساخت و ساز از چوب استفاده می کردند اما چون به کار بردن چوب محدود بود در پی چاره ای برای ساخت و ساز بر آمدند و خشت را تولید کردند . خشت ها از گل خشک شده در آفتاب درست می شد اما به تدریج آجر جایگزین خشت شد . آجر ها که از ترکیب خاک رس با آب تولید می شدند و در کوره ها پخته می شدند دارای استحکام و مقاومت بالا تری بودند . اگر آثار تاریخی به جا مانده از زمان های گذشته را نگاه کنیم در میان آن ها بناهایی زیبایی که با آجر بنا شده اند به چشم می خورد . این بنا ها اندک نمی باشند و می توان گفت که آجر بیشترین کاربرد را در آن زمان داشته است . با به وجود آمدن کاشی استفاده از آجر در بناهای قدیمی محدود به دیواره های خارجی بود و دیوارها و زیبایی های داخلی منازل به کاشی ها سپرده شد . اما در دنیای جدید و بناهای امروزی استفاده از آجر در دیوار های داخلی و خارجی به کار برده می شود . امروزه در ساخت بناها علاوه بر شیک و خاص بودن ، مردم تلفیقی از بناهای سنتی و امروزی را برای منازل می خواهند و از این رو با آجر های کوچک و زیبا در دیوار های داخلی فضایی رمانتیک و سنتی در خانه ها به وجود می آورند .  به طور کلی باید گفت که در اصل عمل و یا همان کاربرد مصالح از گذشته تا به امروز تغییری در آجر ها ایجاد نشده بلکه کاربردشان  زیاد تر نیز شده است اما شکل و ظاهر آجر ها از گذشته تا به امروز تغییرات بسیاری کرده و انواع متفاوت در رنگ بندی ها و ابعادشان به وجود آمده است .

کاربرد آجر در بناهای تاریخی :

آجر در بناهای سنتی و تاریخی گذشته بسیار مورد استفاده قرار می گرفته که موارد کاربرد آن ها در پی های آجری ، کرسی چینی ، دیوار سازی و ستون های قطور و ظریف و جرز ، پایه ، قوس ها ، پوشش انواع طاق ، دیوار کشی ها ، طاق نما سازی ها  ، کف فرش ها ، اسکلت سازی و استخوان بندی و نماسازی فضا ها و بناهای مختلف از قبیل مساجد و حسینیه ها ، مدارس ، عمارت و کاخ ها ، پل ها ، کاروان سرا ها ، بازار ها و حجره ها ، آب انبار ها و منازل مسکونی و موارد بسیار دیگر بود . که از آن ها بناهای محکم و تاریخی از قبیل بازار ها و مساجد و … به یادگار مانده است . ماندگاری بناهای تاریخی و ساختمان های ایجاد شده در معماری دوان تاریخی ، انعطاف پذیری آجر ها در دراز مدت را به وضوح نشان می دهد .

در گذشته آجر های قدیمی  که بیشتر مورد استفاده قرار می گرفتند شامل آجر های نظامی که بیشتر برای کف سالن های سرباز خانه ها استفاده می شدند و آجر های ختایی که در جهت ساخت ساختمان ها قدیمی و برای فرش کف حیاط به کار گرفته می شدند و آجر تخت یا همان چهار گوش ایرانی که برای فرش کردن کف به کار برده می شد و آجر شکری یا آجر آب انباری که به علت مقاومت در برابر رطوبت برای ساخت آب انبار ها مورد استفاده قرار می گرفتند بودند . این آجر ها با این که به روش دستی تهیه می شدند ولی دارای کفیت بسیار خوبی بودند .

کاربرد آجر در معماری جدید :

آجر ها با اینکه مصالح قدیمی در معماری می باشند اما گذشت زمان و پا گذاشتن در عصر جدید موجب کمرنگ تر شدن کاربرد آن ها در معماری و طراحی داخلی و .. نشده است بلکه موجب شده که آجر ها در رنگ بندی ها و طرح های متنوع بسیاری تولید شوند تا انواع سلیقه ها را در بر بگیرند .

با تغییر و تحول در آجر ها آجرهای لعابی ، آجر نسوز ، آجر سیمانی ، آجر ماسه آهکی و … به وجود آمدند که هر کدام دارای مزایایی می باشند و جهت کار برد در شرایط به خصوصی به کار برده می شوند . کاربرد  آجر ها امروزه نه تنها در کف و دیوار سازی و موارد کاربرد در زمان های گذشته را شامل می شوند بلکه از آن ها در زیبا سازی و تزئین ساختمان ها و منازل و زیبا سازی شهر ها ، ایجاد فضای سنتی در ساختمان های مدرن و … به کار برده می شود .

آجر نسوز در نما

کیفیت آجر نسوز را چگونه باید تشخیص دارد ؟

آجر ها از جمله ی مصالح ساختمانی بسیار پر کاربردی می باشند که از دیر باز مورد استفاده قرار می گرفتند و با گذشت زمان و وارد شدن به عرصه های جدید نه تنها از کاربرد آن کاسته نشد بلکه انواع متفاوتی از آن تولید شد که بیشتر از پیش به کار گرفته شدند . آجر نسوز از جمله ی انواع آجر می باشد  و همانطور که از نامش مشخص است خصوصیت مهمی چون نسوز بودن را در بر دارد . آجر های نسوز از خاک نسوز و چینی و در دمای 1500 درجه ی سانتی گراد تولید می شوند . آجر های نسوز در ابعاد مختلف و رنگ های متفاوت تولید می شوند و از آن ها در نمای داخلی و خارجی ساختمان ها و همچنین به عنوان کف فرش و همچنین در کوره ها و پاتیل ها و عایق کاری صنعتی و … به دلیل مقاومت حرارتی بالا  بهره می گیرند . آجر های نسوز دارای ساختار مولکولی محکم و منظمی می باشند .

تشخیص آجر نسوز از سایر آجر ها :

آجر های نسوز ظاهری متفاوت از آجر های دیگر دارند که همین امر باعث می شود به راحتی آن را از سایر آجر ها تشخیص داد . آجر های نسوز زبرتر و زمخت تر از سایر آجر ها می باشند و هیچ خاک اضافی ندارند . در آجر های نسوز دانه های زبر رنگی به چشم می خورند و رنگ دانه های تشکیل دهنده ی آن موجب می شود تا آجر های نسوز ظاهری زیبا و چشمگیر  به وجود آورند و همین امر موجب می شود تا از آن ها در نمای داخلی ساختمان ها به منظور زیبایی داخلی منازل به کار گرفته شود . طیف رنگی آجر های نسوز به صورت قرمز و قهوه ای می باشد . تنوع رنگی آجر های نسوز بسیار بالا می باشد و در طیف های رنگی سفید تا مشکی تولید می شوند . به طور کلی رنگ بندی آجر نسوز بر اساس میزان حرارت کوره های آجر پزی می باشد و هر چقدر آجر پخته تر شود تیره تر می گردد و در صورتی که درجه پخت آن پایین باشد روشن تر می شود .

تشخیص کیفیت آجر نسوز :

هر نوع مصالحی که تولید و وارد بازار می شود دارای خصوصیات خوب و بدی می باشد ، همچنین تمامی مصالح از نظر کیفیت خوب نمی باشند و در هنگام تهیه آن ها باید از ویژگی ها و خصوصیات آن جنس آگاهی داشت تا بتوان جنس خوب و با کیفیت تهیه نمود . آجر های نسوز از جمله ی مصالح پر کاربرد در صنعت ساخت و ساز می باشند که حتما باید از لحاظ کیفی بر رسی شوند تا بعد از کاربرد مشکلی پیش نیاید . در زیر به خصوصیات یک آجر نسوز با کیفیت اشاره می کنیم .

  • آجر خوب و با کیفیت در هنگام بر خورد با آجر دیگر صدای زنگ می دهد و این نشان دهنده ی تو پر بودن و مقاومت زیاد آن و همچنین کمی میزان جذب آب می باشد .
  • آجر نسوز خوب و با کیفیت در مقابل حرارت زیاد و آتش سوزی ها مقاومت بسیار بالایی از خود نشان می دهند .
  • آجر های نسوز خوب خط و خش بر نمی دارند و بسیار محکم می باشند .
  • یک آجر نسوز خوب و با کیفیت باید مقاومت بالایی در برابر جذب رطوبت ، یخ زدگی و حرارت داشته باشد .
  • در هنگام تهیه آجر های نسوز ، محکم و سالم بودن آن ها نشانه کیفیت زیادشان می باشد و در نتیجه آجر های نسوز با کیفیت فاقد هر گونه شکستگی و لب پریدگی و خط و خش می باشد .
  • میزان آبی که آجر های نسوز باید جذب کنند باید کمتر از 2 درصد باشد .
  • در آجر های نسوز باید هیچ گونه پیچیدگی در تحدب و تعقر آن به چشم نخورد .
  • در آجر های نسوز میزان نمک های محلول باید زیر 1 درصد باشد .
  • آجر های نسوز باید نسبت به آجر های دیگر سبک باشند و در نتیجه برای کاربرد نیازی به سازه نگهدارنده نداشته باشند .
  • آجر های نسوز باید مقاومت لازم در برابر انقباض و انبساط و خراشیدگی و فرسایش داشته باشند .

تفاوت استحکام آجر و خشت

آجر و خشت هر دو جزو مصالح ساختمانی به شمار می روند که از دیر باز در ساخت خانه ها به کار برده می شوند و امروزه هم روستاها و بنا های بسیاری وجود دارند که از خشت ساخته شده اند . آجر نیز همانگونه که می دانیم از جمله ی مصالحی می باشد که بسیار پر مصرف و پر کاربرد در معماری و ساخت و ساز می باشند . شاید در بیشتر جاها نام آجر و خشت با هم به گوش خورده باشد اما لازم به ذکر است که این دو مصالح کاملا در مقوله ای جدا از هم ساخته می شوند و تفاوت هایی با هم دارند که موجب می شود استحکام یکی از دیگری بیشتر شود . برای این که بدانیم استحکام آجر بیشتر است یا خشت ابتدا باید اطلاعاتی در مورد هر کدام داشته باشیم که در مطالب زیر به طور خلاصه به هر کدام اشاره می کنیم .

خشت چیست ؟

خشت از جمله ی مصالح ساختمانی می باشد که در اشکال و ضخامت های متفاوت تولید می شود . برای تولید خشت ، گل را در قالب ریخته و فشار می دهند و سپس در مقابل آفتاب خشک می کنند و بنابرین به همین راحتی خشت خام تولید می شود . این نوع از مصالح صرفه ی اقتصادی بسیار بالایی دارند . البته در تولید خشت امکان دارد ترکیبات و مواد اولیه متفاوت باشد و خشت تشکیل شده از خاک رس یا آب باشد و یا از ترکیب خاک رس مرغوب با کاه و خرده سنگ و یا رس معدنی نرم شده با شکر سنگ و آب و … تولید شود . خشت ها به طور کلی دارای مزایا و معایبی می باشند . از جمله ی مزایای آن می توان به دلیل قطور بودن دیواره های آن  به عایق بودن آن ها اشاره نمود که عایق های حرارتی و برودتی مناسبی می باشند . در مناطق خشک و عاری از رطوبت می توان از بناهای خشتی به مدت صد ها سال استفاده نمود . اما باید گفت که خشت ها در مناطق مرطوب بدون اندود  و روکش قابل کاربرد نمی باشند زیرا همانطور که می دانیم خشت از گل تهیه می شود و رطوبت تاثیر منفی بر روی آن می گذارد و باعث فرسودگی بناها و یا ترک برداشتن آن  می شود .

آجر چیست ؟

آجر از جمله ی مصالح ساختمانی می باشد که هماند خشت تولید می شوند با این تفاوت که آجر ها در داخل کوره ها پخته و خشک می شوند . آجر ها از ترکیبات خاک رس و آب تولید می شوند ولی به مرور زمان و با گسترش علم ساختمان آجرهای مختلفی تولید شدند که از جمله ی آن ها آجر نسوز و آجر نما می باشد .

تفاوت خشت و آجر در استحکام :

مصالح آجری به دلیل پخته شدن در کوره نسبت به خشت استحکام بالاتری دارند  و از این رو برای ساختمان های حدود چهار طبقه به کار برده می شوند و برای  ساختمان های بلندتر جایز نیست . در  ساختمان هایی که با آجر بنا می شوند برای بالا بردن مقاوت در برابر نیرو های جانبی همچون زلزله و … می توان با زیر سازی های محکم و خوب و استفاده  از شناژهای روی کرسی چینی و زیر سقف ها بهره برد . بنابرین آجر ها در صورتی که با روش درست و با رعایت اصول کاربردی در ساختمان سازی ها به کار برده شوند تا حدودی  موجب مقاومت و استحکام ساختمان در مقابل زلزله می شوند . اما مصالح ساختمانی همچون خشت که در مقابل آفتاب خشک می شوند با وجود این که بسیار تمیز و منظم و به صورت یکدست درست می شوند اما مقاومت به نسبت کمتری در برابر مصالح آجری دارند . خشت ها در گذشته های بسیار دور مورد استفاده قرار می گرفتند و امروزه در شهرها کاربردی ندارند و اگر هم از آن ها استفاده شود در روستاهای بسیار دور دست  که فاقد امکانات زیاد و مصالح ساختمانی دیگر می باشند به کار برده می شوند . ساختمان هایی که با خشت تولید می شوند باید بیشتر از یک طبقه نباشند چون در برابر نیروهای طبیعی همچون زلزله مقاومت زیادی ندارند از این رو در مناطق زلزله خیز کشور و مناطقی که آب و هوای مرطوب دارند استفاده از خشت در ساخت و ساز جایز نمی باشد .